MusicMastersShop

สร้างรายการเพลงที่เล่นได้จริง เพิ่มทีละเพลงโดยไม่ลืมเพลงเก่า

สร้างรายการเพลงที่เล่นได้จริง เพิ่มทีละเพลงโดยไม่ลืมเพลงเก่า
ที่มา: Wikimedia Commons

วงข้าวเย็นกับเพื่อนเก่า มีคนเห็นกีตาร์ที่พิงผนังอยู่แล้วถามขึ้นมาว่า “เล่นเพลงอะไรได้บ้าง” คำถามง่ายๆ แต่หัวกลับว่างเปล่า นึกออกอยู่เพลงเดียวที่เล่นจนคล่อง ส่วนเพลงอื่นที่เคยซ้อมมาตั้งหลายเดือน จำได้แค่ท่อนแรก บางเพลงจำไม่ได้แม้แต่คีย์

อาการนี้ไม่ได้แปลว่าฝีมือไม่ถึง แต่แปลว่าเราซ้อมแบบ “เก็บเพลงใหม่” ไปเรื่อยๆ โดยไม่มีระบบดูแลเพลงที่เก็บได้แล้ว เพลงที่ไม่ได้เล่นนานๆ ค่อยๆ หลุดจากมือทีละท่อน จนวันหนึ่งเหลือแต่ความรู้สึกว่าเคยเล่นได้

ขั้นแรกคือแยกเพลงที่อยู่ในหัวออกเป็นสามกลุ่ม กลุ่มแรก “กำลังหัด” คือเพลงที่ยังต้องเปิดดูคอร์ดหรือฟังต้นฉบับประกอบ กลุ่มที่สอง “เกือบได้” คือเล่นได้ครบแต่ยังสะดุดบางจุด กลุ่มที่สาม “เล่นได้แล้ว” คือเพลงที่หยิบมาเล่นต่อหน้าคนอื่นได้ทันทีโดยไม่ต้องอุ่นเครื่อง เขียนรายชื่อแยกกลุ่มไว้ในสมุดหรือโน้ตในมือถือ แค่ได้เห็นภาพนี้ก็จะรู้ว่าคลังเพลงจริงของเรามีกี่เพลง

กติกาสำคัญคือ กลุ่ม “กำลังหัด” ไม่ควรมีหลายเพลงพร้อมกัน ถือไว้หนึ่งหรือสองเพลงพอ เพลงไหนขยับขึ้นไปกลุ่มถัดไปแล้วค่อยเพิ่มเพลงใหม่เข้ามาแทน การเพิ่มเพลงทีละน้อยแต่สม่ำเสมอให้ผลดีกว่าหักโหมเก็บหลายเพลงในสัปดาห์เดียวแล้วทิ้งไว้ คล้ายกับการทยอยหยอดเมล็ดผักทีละแปลงเล็กๆ ให้มีผักเก็บได้ไม่ขาดช่วง แทนที่จะหว่านทั้งหมดในวันเดียวแล้วต้องเก็บพร้อมกันจนกินไม่ทัน

สำหรับเพลงที่เล่นได้แล้ว ต้องมีรอบกลับมาเยี่ยมเป็นระยะ ไม่อย่างนั้นจะไหลกลับลงไปเป็น “เกือบได้” โดยไม่รู้ตัว รอบทบทวนที่ใช้ได้จริงสำหรับคนที่มีเวลาซ้อมไม่มาก อาจจัดแบบนี้

  1. ทุกครั้งที่ซ้อม เริ่มด้วยเพลงจากกลุ่ม “เล่นได้แล้ว” หนึ่งเพลง เล่นครบทั้งเพลงโดยไม่หยุดแก้
  2. หมุนเพลงในกลุ่มนี้ไปเรื่อยๆ ตามลำดับรายชื่อ ให้ทุกเพลงได้เล่นอย่างน้อยหนึ่งรอบในแต่ละสัปดาห์
  3. เพลงไหนเล่นแล้วสะดุด ย้ายกลับไปกลุ่ม “เกือบได้” ทันที ไม่ต้องรู้สึกผิด แค่ซ่อมจุดนั้นแล้วค่อยย้ายกลับ
  4. สัปดาห์ละครั้ง เลือกเพลงเก่าที่สุดในรายชื่อมาเล่นให้คนอื่นฟัง หรืออัดเสียงเก็บไว้ เพื่อเช็กว่ายังเล่นได้จริงเมื่อมีแรงกดดัน

ใครที่ซ้อมได้แค่ช่วงสั้นๆ ก่อนออกจากบ้าน รอบทบทวนนี้เข้ากันได้ดีกับการจัดลำดับซ้อมสั้นๆ ตอนเช้าก่อนไปทำงาน เพราะเพลงเก่าหนึ่งเพลงใช้เวลาไม่นาน แต่ช่วยให้มืออุ่นก่อนไปทำเรื่องที่ยากกว่า

สมุดเพลงเป็นเครื่องมือที่ถูกมองข้าม ทุกเพลงในคลังควรมีหน้าของตัวเอง จดแค่สิ่งที่ลืมง่าย คือคีย์ที่เราเล่น ตำแหน่งคาโป้ถ้ามี โครงเพลงแบบย่อ เช่น อินโทร ท่อนเอ ท่อนบี ฮุก แล้ววนกลับ และคอร์ดหรือริฟที่เป็นจุดเปลี่ยน หน้าเดียวแบบนี้ดึงความจำทั้งเพลงกลับมาได้เร็วกว่าการเปิดแท็บยาวๆ ถ้าเพลงไหนแกะเองจากการฟัง ให้จดไว้ด้วยว่าเริ่มจากโน้ตตัวไหน วิธีฝึกฟังโน้ตตัวแรกแล้วแกะต่อจนครบท่อนจะทำให้สมุดเล่มนี้เป็นของเราจริงๆ ไม่ใช่สำเนาของคนอื่น

อีกเรื่องที่ช่วยได้มาก คือการซ้อมเพลงต่อกันเป็นชุด สามถึงสี่เพลงติดกันโดยไม่หยุดพักนาน เหมือนกำลังเล่นให้คนฟังจริง การเปลี่ยนจากเพลงหนึ่งไปอีกเพลง ทั้งการเปลี่ยนคีย์ ขยับคาโป้ หรือจูนใหม่ เป็นทักษะแยกที่ต้องซ้อมเหมือนกัน และเป็นจุดที่คนซ้อมทีละเพลงมักติดเมื่อต้องเล่นต่อหน้าคนอื่น

ถ้าเรียนกับครูอยู่ ลองเอารายชื่อทั้งสามกลุ่มไปให้ครูดู ครูจะช่วยเลือกได้ว่าเพลงใหม่เพลงถัดไปควรเป็นเพลงที่ต่อยอดทักษะจากเพลงเดิม ไม่ใช่เพลงที่ยากเกินไปจนค้างอยู่ในกลุ่ม “กำลังหัด” นานเกินควร เรื่องการใช้เวลากับครูให้คุ้มในแต่ละคาบก็เริ่มได้จากรายชื่อนี้

พอมีระบบแบบนี้ไปสักพัก คลังเพลงจะโตขึ้นช้าๆ แต่ไม่หดลง และคราวหน้าถ้ามีใครในวงข้าวถามขึ้นมาอีก คำตอบจะเป็นรายชื่อ ไม่ใช่เพลงเดียว