MusicMastersShop

เล่นจากแท็บมาตลอด อยากอ่านโน้ตสากลเป็น เริ่มจากตรงไหน

เล่นจากแท็บมาตลอด อยากอ่านโน้ตสากลเป็น เริ่มจากตรงไหน
ที่มา: Wikimedia Commons

เล่นกีตาร์มาหลายปี แกะเพลงได้ เล่นกับวงก็ได้ แต่พอมีคนยื่นโน้ตสากลมาให้กลับอ่านไม่ออก แบบนี้ผิดไหม คำตอบคือไม่ผิด แท็บเป็นระบบที่เกิดมาเพื่อกีตาร์โดยเฉพาะ บอกได้ชัดว่ากดสายไหนช่องไหน มือกีตาร์เก่งๆ จำนวนมากก็โตมากับแท็บ

แต่แท็บส่วนใหญ่บอกแค่ “ตรงไหน” ไม่ค่อยบอกว่า “นานแค่ไหน” ส่วนโน้ตสากลบอกทั้งระดับเสียงและความยาวของแต่ละโน้ตในภาษาที่นักดนตรีทุกเครื่องใช้ร่วมกัน การอ่านโน้ตเป็นจึงไม่ได้มาแทนแท็บ แต่เปิดประตูให้คุยกับนักเปียโน นักร้อง หรือเครื่องเป่าได้รู้เรื่องขึ้น ลำดับด้านล่างจัดไว้ให้เริ่มจากส่วนที่มือกีตาร์มักขาดที่สุดก่อน

ขั้นแรก อ่านจังหวะให้ออก ก่อนสนใจว่าเป็นโน้ตตัวไหน

ฟังดูกลับหัว แต่จังหวะคือส่วนที่แท็บให้ข้อมูลน้อยที่สุด และเป็นส่วนที่ทำให้เพลงฟังถูกหรือผิดได้มากที่สุด เริ่มจากรู้จักหน้าตาของโน้ตพื้นฐาน ตัวกลมยาวที่สุด ตัวขาวยาวครึ่งหนึ่งของตัวกลม ตัวดำยาวครึ่งหนึ่งของตัวขาว ส่วนเขบ็ตที่มีหางหรือมีคานเชื่อมกันก็สั้นลงไปอีก แต่ละแบบมีตัวหยุดที่ยาวเท่ากันคู่อยู่

ดูเครื่องหมายบอกจังหวะที่ต้นบรรทัด แล้วลองเคาะเท้านับไปพร้อมกับปรบมือตามโน้ต ยังไม่ต้องหยิบกีตาร์ ทำแบบนี้กับโน้ตเพลงง่ายๆ สักสองสามบรรทัด จะเริ่มเห็นว่าจังหวะที่เคยเล่นตามหูนั้นถูกเขียนไว้อย่างไร

ขั้นถัดมา รู้จักบรรทัดห้าเส้นกับกุญแจซอล

โน้ตสำหรับกีตาร์เขียนบนบรรทัดห้าเส้นที่ขึ้นต้นด้วยกุญแจซอล โน้ตแต่ละตัวจะวางบนเส้นหรืออยู่ในช่องระหว่างเส้น ยิ่งสูงขึ้นในบรรทัดเสียงก็ยิ่งสูง โน้ตที่ต่ำหรือสูงเกินบรรทัดจะมีเส้นสั้นๆ ขีดช่วยเพิ่ม

มีเรื่องหนึ่งที่ควรรู้ตั้งแต่ต้น คือโน้ตกีตาร์เขียนสูงกว่าเสียงจริงหนึ่งช่วงคู่แปด เพื่อไม่ให้ต้องใช้เส้นช่วยใต้บรรทัดเยอะเกินไป ดังนั้นถ้าเห็นนักเปียโนอ่านโน้ตตัวเดียวกันแล้วเสียงสูงกว่าเรา ไม่ได้แปลว่าใครอ่านผิด

ท่องชื่อโน้ตบนเส้นและในช่องให้คล่องก่อน จะใช้วิธีจำเป็นคำหรือประโยคก็ได้ หรือจะเปิดเปียโนไฟฟ้าหรือคีย์บอร์ดที่บ้านมาช่วยดูภาพก็ได้ เพราะบนคีย์บอร์ดโน้ตเรียงเป็นเส้นตรงจากซ้ายไปขวา เห็นความสัมพันธ์ระหว่างบรรทัดกับเสียงได้ง่ายกว่าบนคอกีตาร์

ขั้นที่สาม ผูกโน้ตบนกระดาษเข้ากับตำแหน่งบนคอกีตาร์

ตรงนี้มือกีตาร์จะเจอความยากที่คนเล่นเปียโนไม่เจอ คือโน้ตตัวเดียวกันกดได้หลายตำแหน่ง เริ่มจากช่วงต้นคอก่อน ใช้สายเปิดและช่องไม่เกินมือหนึ่งช่วง จับคู่โน้ตบนบรรทัดกับนิ้วที่กด แล้วอ่านไล่ขึ้นไล่ลงช้าๆ

พอคล่องแล้วค่อยย้ายไปตำแหน่งอื่นทีละช่วง ตอนนี้แท็บจะกลับมาเป็นเพื่อน เพราะช่วยบอกว่าคนเรียบเรียงตั้งใจให้เล่นตำแหน่งไหน

ขั้นที่สี่ อ่านช้าทีละห้อง โดยไม่หยุดแก้

เลือกโน้ตเพลงง่ายๆ ที่ไม่เคยเล่น ตั้งเครื่องเคาะจังหวะให้ช้ากว่าที่คิดว่าเล่นได้ แล้วอ่านทีละห้อง ฝึกให้สายตามองล่วงหน้าไปห้องถัดไปเสมอ และถ้าเล่นผิดก็เล่นต่อไปอย่าหยุดแก้ เพราะเวลาเล่นกับคนอื่น เพลงไม่หยุดรอใคร

ถ้าอ่านจากแท็บเล็ตหรือจอคอมนานๆ ตาจะล้าเร็วกว่าอ่านจากกระดาษ ควรพักสายตาเป็นระยะ บางคนติดตั้งตัวช่วยบนคอมที่คอยส่งสัญญาณให้ละสายตาจากจอเป็นพักๆ ไว้ด้วย จะได้ไม่เพลินจนอ่านต่อเนื่องเป็นชั่วโมง

ขั้นสุดท้าย ใช้แท็บกับโน้ตคู่กัน

หนังสือและโน้ตกีตาร์จำนวนมากพิมพ์ทั้งสองระบบไว้ด้วยกัน บรรทัดบนเป็นโน้ตสากล บรรทัดล่างเป็นแท็บ ฝึกให้ตาอ่านบรรทัดบนเป็นหลัก แล้วค่อยเหลือบลงมาดูแท็บเมื่อไม่แน่ใจตำแหน่ง นานเข้าจะพึ่งแท็บน้อยลงเอง

การอ่านโน้ตไม่ได้มาแทนการฝึกหูแกะเพลงเองโดยไม่เปิดแท็บ สองทักษะนี้ช่วยกัน คนที่ได้ยินในหัวว่าโน้ตบนกระดาษควรเป็นเสียงอะไรจะอ่านได้เร็วขึ้นมาก ส่วนใครเรียนกับครูอยู่ ให้บอกตั้งแต่ต้นว่าอยากอ่านโน้ตให้ได้ และเตรียมคำถามไปตั้งแต่คาบแรกกับครู ครูจะได้วางลำดับให้เหมาะกับเป้าหมาย

หาโน้ตเพลงง่ายๆ ไว้สักเพลง แล้วอ่านวันละบรรทัดโดยไม่ต้องหยิบกีตาร์ นับจังหวะเบาๆ และร้องทำนองในใจตามไป วันไหนเหนื่อยก็อ่านแค่บรรทัดเดียวแล้วปิด ทำต่อเนื่องไปเรื่อยๆ จนวันหนึ่งที่เห็นโน้ตแล้วได้ยินเสียงขึ้นมาเองก่อนจะได้ดีดสักตัว