ทำห้องซ้อมในตึกแถวหรือบ้านติดกัน ลดเสียงทะลุผนังไปบ้านข้างๆ
6 กันยายน 2569

ตึกแถวและทาวน์เฮาส์ส่วนใหญ่ใช้ผนัง คาน และพื้นร่วมกับห้องข้างๆ เสียงจากห้องซ้อมจึงไม่ได้เดินทางผ่านอากาศอย่างเดียว แต่ส่งต่อผ่านโครงสร้างที่เชื่อมถึงกันได้ด้วย โดยเฉพาะเสียงต่ำอย่างกระเดื่องและเบส ซึ่งผ่านผนังทึบได้ง่ายกว่าเสียงสูงมาก บ้านข้างๆ อาจไม่ได้ยินเสียงกีตาร์ชัดนัก แต่รู้สึกถึงเสียงตุบๆ ที่ดังเป็นจังหวะตลอดชั่วโมง
ตึกแถวเก่าหลายห้องยังเป็นทั้งร้านค้าชั้นล่างและที่อยู่ชั้นบนของหลายครอบครัว เมืองต่างจังหวัดหลายแห่งยังรักษาย่านแบบนี้ไว้ ถ้ามีโอกาสลองไปเดินชมห้องแถวเก่าย่านค้าขายของมุกดาหาร จะเห็นว่าห้องเรียงติดกันยาวแค่ไหน ภาพนั้นช่วยให้เข้าใจว่าทำไมเสียงจากห้องหนึ่งจึงไปถึงอีกหลายห้องได้
ก่อนลงมือซื้ออะไร ลองดูความเชื่อสี่ข้อที่ทำให้หลายห้องซ้อมเสียเงินแต่เสียงยังรั่วเหมือนเดิม
ความเชื่อที่ 1: ติดแผ่นซับเสียงเต็มผนังแล้ว เสียงจะไม่ออกไปข้างนอก
แผ่นโฟมหยัก แผงไข่ หรือแผ่นซับเสียงทั่วไป ทำหน้าที่ลดเสียงก้องภายในห้อง ไม่ได้กั้นเสียงไม่ให้ออก วัสดุพวกนี้เบาและมีรูพรุน เสียงสะท้อนในห้องจึงลดลง ทำให้คนในห้องฟังสบายขึ้นและอัดเสียงได้ดีขึ้น แต่เสียงส่วนใหญ่ยังทะลุผ่านไปได้เกือบเท่าเดิม
งานสองแบบนี้จึงต้องแยกจากกัน การกันเสียงอาศัยมวลที่หนักและแน่น กับการอุดช่องโหว่ไม่ให้อากาศรั่ว ส่วนการซับเสียงอาศัยวัสดุนุ่มที่ดูดพลังเสียงภายในห้อง ห้องซ้อมที่ดีมักต้องใช้ทั้งสองอย่าง แต่ถ้าโจทย์คือเพื่อนบ้าน ต้องเริ่มจากกันเสียงก่อน
ความเชื่อที่ 2: ผนังปูนหนาอยู่แล้ว เสียงไม่น่าทะลุ
ผนังหนาช่วยได้กับเสียงที่เดินทางผ่านอากาศ แต่ไม่ได้หยุดแรงสั่นที่วิ่งผ่านโครงสร้าง เมื่อกระเดื่องกระแทกพื้น หรือแอมป์เบสวางแนบพื้น แรงสั่นจะเดินผ่านพื้น คาน และเสาที่ต่อถึงห้องข้างๆ แล้วไปเกิดเป็นเสียงอีกครั้งที่ผนังฝั่งโน้น
อีกจุดที่มักลืมคือช่องเปิดทั้งหลายในผนังเดียวกัน เช่น ช่องลม ท่อที่เจาะผ่าน ช่องรอบวงกบ หรือรอยต่อระหว่างผนังกับฝ้า ช่องเล็กๆ เหล่านี้รั่วเสียงได้มากกว่าที่ขนาดของมันบอก ผนังที่หนาแค่ไหนจึงมีค่าเท่ากับจุดที่บางที่สุดของมันเท่านั้น
ความเชื่อที่ 3: แค่ปิดประตูหน้าต่างให้สนิทก็พอ
ประตูและหน้าต่างทั่วไปมักเป็นจุดอ่อนที่สุดของห้อง ประตูภายในบ้านส่วนมากเป็นประตูกลวงและมีช่องใต้บาน หน้าต่างบานเกล็ดหรือบานเลื่อนก็มีรอยต่อที่ลมผ่านได้ เมื่อลมผ่านได้ เสียงก็ผ่านได้
ขั้นแรกที่ทำเองได้คือติดยางขอบประตูและซีลใต้บาน อุดรอยรั่วรอบวงกบ และปิดช่องลมที่ไม่จำเป็นด้วยวัสดุที่หนัก ขั้นถัดไปคือเปลี่ยนเป็นประตูบานทึบที่หนักขึ้น หรือทำหน้าต่างสองชั้นที่เว้นช่องอากาศระหว่างกัน ส่วนหลังนี้เป็นงานช่าง ควรให้ผู้รับเหมาประเมินก่อน
ความเชื่อที่ 4: กลองดังเพราะหนังกลอง เปลี่ยนหนังหรือใส่ตัวลดเสียงก็จบ
ตัวลดเสียงบนหนังกลองช่วยลดเสียงในอากาศได้จริง แต่แรงกระแทกจากกระเดื่องและขาตั้งยังลงพื้นเหมือนเดิม สำหรับตึกแถว ส่วนนี้คือต้นเหตุหลักของเสียงตุบที่เพื่อนบ้านได้ยิน
ทางแก้ที่นิยมคือยกชุดกลองขึ้นวางบนแท่นที่แยกจากพื้นห้อง โดยมีชั้นวัสดุซับแรงสั่นคั่นอยู่ด้านล่าง แอมป์เบสและแอมป์กีตาร์ก็ควรยกขึ้นจากพื้นด้วยฐานรองที่ช่วยตัดแรงสั่น ใครกำลังวางแผนเพิ่มอุปกรณ์ให้ชุดกลองอยู่แล้ว ดูเรื่องลำดับการเพิ่มของเสริมให้ชุดกลอง แล้วเพิ่มแท่นรองหรือแผ่นรองกันสั่นเข้าไปในรายการด้วย
ลำดับสิ่งที่ควรทำก่อน
- เลือกห้องให้ถูกตั้งแต่แรก ห้องที่ไม่ติดผนังร่วมกับเพื่อนบ้าน เช่น ห้องกลางบ้าน หรือฝั่งที่ติดบันไดและห้องเก็บของ ช่วยได้มากกว่าวัสดุราคาแพงบนผนังที่ติดบ้านข้างๆ
- คุยกับเพื่อนบ้านเรื่องช่วงเวลา ถามว่าช่วงไหนเขาพักผ่อนหรือมีเด็กเล็กนอน แล้วตกลงเวลาซ้อมที่รับได้ทั้งสองฝ่าย หลักเดียวกับการแบ่งเวลาซ้อมกับสมาชิกในครอบครัว แต่ขยายวงออกไปถึงรั้วบ้านข้างๆ
- อุดรอยรั่วทั้งหมด ประตู หน้าต่าง ช่องลม รอยต่อฝ้า และรูท่อ เป็นงานที่ค่าใช้จ่ายไม่สูงแต่ได้ผลชัด
- เพิ่มมวลให้ผนังฝั่งที่ติดเพื่อนบ้าน เช่น ทำผนังเบาอีกชั้นที่หนักและเว้นช่องว่างจากผนังเดิม โดยใส่ฉนวนในช่องว่าง
- แยกแรงสั่นของกลองและแอมป์ออกจากพื้น ด้วยแท่นและฐานรองตามที่กล่าวไว้
- ห้องในห้อง คือการสร้างผนัง พื้น และฝ้าชุดใหม่ที่แทบไม่แตะโครงสร้างเดิม เป็นวิธีที่ได้ผลที่สุดแต่กินพื้นที่และงบมาก เหมาะกับคนที่ซ้อมกลองหรือซ้อมทั้งวงเป็นประจำ
- ปิดท้ายด้วยการซับเสียงภายใน เพื่อให้ห้องไม่ก้องและฟังสบาย ห้องที่ปิดสนิทมักดังขึ้นสำหรับคนข้างใน จึงควรเลือกที่อุดหูสำหรับนักดนตรีที่ยังฟังเพลงรู้เรื่อง ไว้ใช้ด้วย
เมื่อไรควรเรียกผู้เชี่ยวชาญแทนทำเอง
งานอุดรอยรั่ว ติดยางประตู และทำแท่นรองกลองขนาดเล็ก ทำเองได้ แต่ควรปรึกษาผู้รับเหมาหรือผู้เชี่ยวชาญด้านเสียงเมื่อต้องก่อผนังเพิ่ม รื้อหรือเจาะโครงสร้าง ทำห้องในห้อง หรือเพิ่มวัสดุหนักบนชั้นบนของตึกเก่า ซึ่งควรให้วิศวกรดูเรื่องการรับน้ำหนักด้วย ถ้าเป็นห้องเช่า ต้องขออนุญาตเจ้าของก่อนดัดแปลงใดๆ และถ้าแก้ไปหลายขั้นแล้วยังมีปัญหากับเพื่อนบ้าน การให้ผู้เชี่ยวชาญมาวัดและหาจุดรั่วจริงจะคุ้มกว่าการเดาซื้อวัสดุต่อไปเรื่อยๆ