สายสะพายกีตาร์และเบส ความกว้าง วัสดุ และความยาวที่ช่วยให้ไหล่ไม่ล้า
28 ตุลาคม 2569

ยืนเล่นเบสครบหนึ่งชั่วโมง พอปลดสายสะพายออก ไหล่ซ้ายยังรู้สึกเหมือนมีอะไรกดอยู่ มีรอยแดงเป็นเส้นตามแนวสาย และคอด้านข้างตึง หลายคนคิดว่าเป็นเรื่องปกติของการเล่นเครื่องหนัก แต่ส่วนหนึ่งมาจากสายสะพายเส้นบางที่ติดมากับเครื่องตั้งแต่วันแรก
สายสะพายคือจุดเดียวที่น้ำหนักทั้งหมดของเครื่องส่งผ่านลงสู่ร่างกาย ยิ่งสายกว้าง น้ำหนักยิ่งกระจายออกไปบนพื้นที่มากขึ้น แรงกดต่อจุดก็น้อยลง เบสและกีตาร์ตัวทึบที่หนักจึงต้องการสายกว้างกว่ากีตาร์โปร่งตัวเบา ถ้ากำลังเลือกระหว่างเบสสี่สายกับห้าสาย น้ำหนักที่ต่างกันก็เป็นอีกปัจจัยที่ควรคิดถึง ดูรายละเอียดในเรื่องเบสสี่สายเทียบห้าสาย
เทียบวัสดุสายสะพาย
| วัสดุ | ความรู้สึกบนไหล่ | เหมาะกับ | ข้อควรดู |
|---|---|---|---|
| หนัง | แข็งในช่วงแรก แล้วค่อยนุ่มและเข้ารูปไหล่ ผิวหนังด้านในช่วยกันลื่นได้ดี | เครื่องหนัก คนที่ยืนเล่นนาน | น้ำหนักสายเองมาก ไม่ชอบความชื้น ต้องดูความหนาและเนื้อหนังตรงรูร้อยหมุด |
| ผ้าทอ | นุ่ม ระบายอากาศ ไม่ร้อน | กีตาร์โปร่ง เครื่องน้ำหนักปานกลาง | บางแบบลื่นบนเสื้อผ้า เครื่องที่หัวหนักอาจไหลลง ต้องดูความแน่นของตะเข็บ |
| ไนลอน | เบาและบาง ถ้าสายแคบจะบาดไหล่เมื่อเล่นนาน | เครื่องเบา ใช้งานระยะสั้น สายสำรอง | ลื่นที่สุดในกลุ่มนี้ ปลายสายที่เป็นหนังเทียมบางแบบฉีกง่าย |
| มีแผ่นรองไหล่ | นุ่มที่สุด แรงกดกระจายดีมาก | เบส กีตาร์ตัวทึบหนัก คนที่มีปัญหาไหล่ | แผ่นรองที่หนามากอาจเลื่อนตำแหน่งเวลาขยับตัว ให้ดูว่าผิวด้านล่างกันลื่นไหม |
สายผ้าทอที่มีลวดลายแบบไทยหรือลายพื้นถิ่นเป็นที่นิยมในหมู่นักดนตรีที่อยากได้สายที่มีเอกลักษณ์ ใครชอบงานผ้าทอแบบนี้ ลองไปดูงานทอผ้าไหมยกดอกอันเป็นเอกลักษณ์ของลำพูนถึงแหล่ง จะเห็นว่างานทอมือแต่ละผืนใช้เวลาและฝีมือมากแค่ไหน
ความยาว: ให้มือซ้ายไม่ต้องหักข้อ
ความยาวที่เหมาะคือความยาวที่มือซ้ายเอื้อมถึงเฟรตต้นๆ ได้โดยข้อมือไม่ต้องพับเข้ามาก และมือขวาดีดได้โดยไม่ต้องยกไหล่ สายที่ยาวเกินไปอาจดูเท่บนเวที แต่บังคับให้ข้อมือซ้ายงอเป็นมุมแคบตลอดเวลา เมื่อเล่นนานจะเกิดความล้า ส่วนสายที่สั้นเกินไปจะดันข้อศอกขวาให้กางออก
วิธีตั้งแบบง่าย คือนั่งเล่นในท่าที่สบายก่อน จดจำตำแหน่งของเครื่องเทียบกับลำตัว แล้วปรับสายสะพายให้เครื่องอยู่ในตำแหน่งใกล้เคียงกันเมื่อยืนขึ้น ความต่างระหว่างท่านั่งกับท่ายืนยิ่งน้อย การซ้อมที่บ้านกับการเล่นจริงบนเวทีก็ยิ่งต่อเนื่องกัน
ไหล่ที่ล้าจากการเล่นมักมาพร้อมกับการขนอุปกรณ์หนักก่อนและหลังงาน ซึ่งเป็นอีกเรื่องที่ควรดูแล อ่านวิธีจัดของและยกแอมป์หรือกลองให้หลังปลอดภัยได้
ตัวล็อกกันหลุด และหมุดสายสะพาย
เครื่องหลุดจากสายสะพายกลางเพลงเกิดได้จริง และเครื่องที่ตกลงพื้นมักเสียหายที่หัวหรือคอ สาเหตุหลักคือรูที่ปลายสายหนังขยายตัวจนหลวม หรือหมุดสายสะพายบนตัวเครื่องคลอน
- ตัวล็อกปลายสาย มีหลายแบบ ทั้งแบบที่เปลี่ยนหมุดเดิมเป็นระบบล็อกกลไก และแบบแหวนยางหรือแผ่นกันหลุดที่สวมทับหมุดเดิม แบบหลังติดตั้งง่ายกว่าและไม่ต้องดัดแปลงเครื่อง
- เช็กหมุดบนตัวเครื่องเป็นระยะ ถ้าหมุดโยกได้ อย่าขันแรงเกินจนรูเกลียวในเนื้อไม้เสีย ถ้าขันแล้วยังไม่แน่น ให้ช่างช่วยซ่อมรู
- ดูรูร้อยหมุดที่ปลายสาย ถ้ารูยืดจนหมุดหลุดออกง่าย ถึงเวลาเปลี่ยนสายหรือปลายสายแล้ว
สายสะพายที่ใช้มานานก็สะสมเหงื่อและคราบไม่ต่างจากกระเป๋า วิธีทำความสะอาดสายสะพายและกระเป๋าผ้าโดยไม่ทำลายฟองน้ำช่วยให้ใช้ได้นานขึ้น
ก่อนจ่ายเงินซื้อเส้นไหนก็ตาม ให้เอาเครื่องของตัวเองไปด้วย สะพายแล้วยืนเล่นสักพักในร้าน สายที่ดูดีบนราวแขวนอาจรู้สึกต่างไปมากเมื่อแบกน้ำหนักจริงของเครื่องเรา