MusicMastersShop

เสียงอุ่น เสียงใส เสียงบวม ศัพท์บรรยายโทนที่นักดนตรีใช้หมายถึงอะไร

เสียงอุ่น เสียงใส เสียงบวม ศัพท์บรรยายโทนที่นักดนตรีใช้หมายถึงอะไร
ที่มา: Wikimedia Commons

เคยอ่านป้ายหน้าร้านกาแฟที่เขียนว่า “กลิ่นดอกไม้ เปรี้ยวแบบผลไม้ตระกูลเบอร์รี จบด้วยความหวานคล้ายคาราเมล” ไหม คนที่ชิมกาแฟทุกวันอาจพยักหน้าตาม แต่คนที่ดื่มนานๆ ครั้งมักงงว่าแก้วเดียวจะมีทั้งหมดนั้นได้อย่างไร คำบรรยายเสียงในวงการดนตรีก็คล้ายกัน ประโยคอย่าง “โทนอุ่น ย่านกลางมีเนื้อ ปลายแหลมไม่บาดหู” ฟังดูเข้าใจ แต่พอถามว่าต่างจากเสียงอื่นตรงไหน บางครั้งคนพูดเองก็อธิบายไม่ได้

คำเหล่านี้ไม่ได้ไร้ความหมาย ส่วนใหญ่ผูกกับย่านเสียงแบบกว้างๆ คือ ต่ำ กลาง สูง และกับลักษณะการเกิดและจางหายของโน้ต ถ้ารู้ว่าคำไหนชี้ไปที่ส่วนใด ก็ฟังเทียบได้ด้วยการหมุนปุ่มโทนบนแอมป์หรือเครื่องของตัวเอง

ย่านเสียงต่ำ

อุ่น หรือ ทุ้ม

เสียงที่มีพลังส่วนล่างค่อนข้างมาก และส่วนบนไม่แข็ง ฟังแล้วกลมนุ่ม ลองเปิดปุ่มเบสขึ้นเล็กน้อยและลดเทรเบิลลง เสียงคลีนจะหนาและสบายหูขึ้น นั่นคือทิศทางของคำว่าอุ่น

บวม หรือ ขุ่น

เสียงต่ำที่มากเกินจนกลบรายละเอียด โน้ตแต่ละตัวเบลอเข้าหากัน โดยเฉพาะเมื่อตีคอร์ดตำแหน่งต่ำหรือเล่นในห้องเล็ก ฟังได้ง่ายโดยเปิดเบสสุดแล้วตีคอร์ดเต็มๆ เทียบกับตอนปุ่มอยู่ตรงกลาง ถ้าคนในวงบอกว่ากีตาร์ “บวม” มักแปลว่ากีตาร์ไปแย่งพื้นที่กับเบสหรือกระเดื่อง

ย่านกลาง

มีเนื้อ หรือ หนา

ย่านกลางคือส่วนที่ทำให้กีตาร์และเสียงร้องลอยออกมาจากวง เสียงที่ “มีเนื้อ” มักมีย่านกลางพอดี เล่นกับวงแล้วได้ยินชัดโดยไม่ต้องเปิดดัง ฟังเทียบโดยหมุนปุ่มมิดเดิลขึ้นลงขณะเล่นท่อนโซโล่ จะได้ยินเสียงขยับเข้ามาข้างหน้าหรือถอยไปข้างหลัง

โหว่กลาง

ตรงข้ามกับข้างบน คือเสียงที่ต่ำและสูงเด่นแต่ย่านกลางหายไป เล่นคนเดียวฟังใหญ่และดุดัน แต่พอเข้าวงกลับจมหาย นี่คือเหตุผลที่เสียงซึ่งฟังดีในห้องนอนอาจใช้ไม่ได้บนเวที

ขึ้นจมูก

เสียงที่ย่านกลางบางช่วงเด่นเกินจนคล้ายคนพูดตอนเป็นหวัด หรือเสียงที่เป่าผ่านกระบอก ลองเปิดมิดเดิลสุดแล้วเล่นเสียงคลีน จะได้ยินลักษณะนี้ชัด

ย่านเสียงสูง

ใส หรือ สว่าง

เสียงที่ส่วนบนชัด ได้ยินรายละเอียดตอนปิ๊กกระทบสายและความพริ้วของโน้ต สายใหม่มักให้เสียงแบบนี้มากกว่าสายที่ใช้มานาน ฟังได้ด้วยการเปิดเทรเบิลขึ้นทีละน้อย หรือสลับไปใช้ปิ๊กอัพตัวที่อยู่ใกล้สะพาน

แหลมบาดหู

ความใสที่เลยเถิดจนฟังนานแล้วหูล้า เสียงแตกหนักๆ ที่เปิดเทรเบิลสุดมีลักษณะนี้ชัดที่สุด ระวังว่าเสียงที่ฟังพอดีเมื่อยืนเยื้องแอมป์ อาจบาดหูมากถ้าหูอยู่ตรงแนวลำโพง เพราะเสียงสูงพุ่งออกเป็นลำแคบกว่าเสียงต่ำ ควรฟังทั้งจากหน้าแอมป์และจากมุมห้อง

ทึบ หรือ มืด

เสียงที่ส่วนบนน้อยจนเหมือนมีผ้าห่มคลุมลำโพง บางคนตั้งใจใช้เพื่อความนุ่มในเพลงช้า แต่ถ้าเกิดจากสายเก่าหรือสายแจ็คที่ยาวและคุณภาพไม่ดี ควรแก้ที่ต้นเหตุมากกว่าไปเร่งเทรเบิลชดเชย

ความรู้สึกเรื่องไดนามิก

มีหัวเสียง

ช่วงแรกของโน้ตที่ชัดและคมตอนปิ๊กหรือไม้กระทบ ฟังได้โดยดีดโน้ตเดียวแรงๆ แล้วตั้งใจฟังเสี้ยววินาทีแรก เสียงที่หัวชัดช่วยให้จังหวะฟังแน่นแม้เปิดไม่ดัง

มีหาง

ความยาวของเสียงหลังดีด ว่าโน้ตค้างอยู่นานแค่ไหนก่อนเงียบ เสียงแตกและเอฟเฟกต์บางตัวช่วยยืดหาง ส่วนเสียงคลีนของกีตาร์ไฟฟ้ามักหางสั้นกว่า

คอมเพรส หรือ อัดแน่น

เสียงที่ดังเบาใกล้กันมาก ดีดเบาหรือแรงก็ได้ระดับคล้ายเดิม ฟังเรียบร้อยสม่ำเสมอ แต่ถ้ามากไปจะแบนและไม่มีชีวิต หน้าที่ของคอมเพรสเซอร์อธิบายไว้ในเรื่องเอฟเฟกต์ชุดแรกที่ควรมีติดบอร์ด

มีไดนามิก

ตรงข้ามกับอัดแน่น คือเสียงที่ตอบสนองต่อแรงมือ เล่นเบาก็เบา เล่นแรงก็ดังและแตกขึ้น เวลานักดนตรีบอกว่าแอมป์ตัวหนึ่ง “ตอบสนองดี” มักหมายถึงสิ่งนี้ ซึ่งต้องลองด้วยมือตัวเองเท่านั้น ใครกำลังมองหาแอมป์ อ่านเรื่องความต่างของแอมป์สำหรับซ้อมในบ้านกับแอมป์สำหรับขึ้นเวที ประกอบ

คำเดียวกัน แต่คนละความหมาย

ข้อจำกัดใหญ่ของศัพท์เหล่านี้คือแต่ละคนใช้ไม่ตรงกัน “อุ่น” ของมือกีตาร์แจ๊สอาจเป็นเสียงที่มือกีตาร์ร็อกเรียกว่า “ทึบ” ทุกวงการที่ขายของออนไลน์ก็เจอปัญหาแบบนี้ คนซื้อกางเกงต้องเรียนรู้ความหมายของศัพท์ผ้าเดนิมที่โผล่ในประกาศขายกางเกงยีน ก่อนกดสั่ง นักดนตรีก็ต้องแปลศัพท์เสียงในรีวิวด้วยหูตัวเองเช่นกัน

อ่านรีวิวและประกาศขายอย่างไร

ก่อนจะเชื่อว่าเสียงที่ยังไม่ถูกใจต้องแก้ด้วยของใหม่ ลองชั่งเรื่องฝึกกับอุปกรณ์ที่มีอยู่ให้สุดทางก่อนซื้อเพิ่ม ด้วย และเมื่ออ่านรีวิวหรือประกาศขาย ให้แยกคำสองกลุ่มออกจากกัน

คำที่บอกสิ่งตรวจสอบได้ เช่น “เปิดดังแล้วเสียงยังไม่แตก” “ปุ่มมิดเดิลเปลี่ยนเสียงได้มาก” หรือ “มีเสียงจี่เมื่อเปิดเกนสุด” มักเชื่อถือได้มากกว่า เพราะคนอ่านลองซ้ำได้ ส่วนคำอย่าง “อุ่น” “หวาน” “มีมิติ” หรือ “เสียงระดับมืออาชีพ” คือความรู้สึกของคนเขียน คำกลุ่มหลังนี้ควรถือเป็นเบาะแสว่าต้องไปฟังเอง ไม่ใช่เหตุผลให้กดซื้อ