MusicMastersShop

แกะเพลงด้วยหูโดยไม่เปิดแท็บ ฝึกฟังโน้ตตัวแรกจนได้ทั้งท่อน

แกะเพลงด้วยหูโดยไม่เปิดแท็บ ฝึกฟังโน้ตตัวแรกจนได้ทั้งท่อน
ที่มา: Wikimedia Commons

การแกะเพลงด้วยหูกับการมีหูพิเศษแต่กำเนิดเป็นคนละเรื่องกัน คนที่จำเสียงโน้ตได้ทันทีโดยไม่ต้องมีเสียงอ้างอิงมีอยู่จริงแต่มีไม่มาก ส่วนการแกะเพลงที่นักดนตรีทั่วไปทำกันทุกวัน อาศัยทักษะที่ฝึกได้ คือการเทียบเสียงที่ได้ยินกับเสียงที่นิ้วตัวเองกดลงไป ทีละโน้ต ทีละท่อน จนหูค่อยๆ เร็วขึ้นเอง

ถ้าคุณเล่นจากแท็บมาตลอด ช่วงแรกอาจรู้สึกช้าและหงุดหงิด เพราะสิ่งที่เคยใช้เวลาไม่กี่นาทีกลับกินเวลาเป็นชั่วโมง แต่เวลาที่เสียไปนั้นคือเวลาที่หูกำลังถูกฝึกจริงๆ ด้านล่างคือลำดับที่ช่วยให้เริ่มได้โดยไม่หลงทาง

หนึ่ง: ฟังหาโน้ตเบสก่อนอย่างอื่น

เสียงที่ฟังง่ายที่สุดในเพลงส่วนใหญ่ไม่ใช่ทำนองร้อง แต่เป็นเสียงเบส เพราะมันเดินทีละโน้ตและมักเน้นที่ตัวหลักของคอร์ด เลือกเพลงที่ได้ยินเบสชัด เปิดฟังท่อนแรกสักสองสามรอบ แล้วฮัมตามเฉพาะเสียงต่ำที่สุดที่ได้ยิน

จากนั้นค่อยหยิบกีตาร์หรือเบสมาไล่หาบนสายเส้นต่ำ ทีละเฟรต จนเจอตัวที่เข้ากันพอดี จุดที่ต้องสังเกตคือ ถ้าเสียงยังขัดกันจะได้ยินเหมือนเสียงสั่นหรือเสียงตีกัน พอตรงแล้วเสียงจะกลืนเป็นเนื้อเดียว ความรู้สึกนี้คือเครื่องมือหลักที่คุณจะใช้ไปตลอด

สอง: หาคีย์จากคอร์ดที่ใช้จบเพลง

เมื่อได้โน้ตเบสมาสักชุด ขั้นต่อไปคือหาว่าเพลงอยู่คีย์อะไร วิธีที่ง่ายคือฟังช่วงท้ายสุดของเพลง หรือช่วงท้ายของท่อนฮุก ตรงที่เพลงฟังดู “กลับบ้าน” หรือจบลงอย่างสนิท คอร์ดตรงนั้นมักเป็นคอร์ดหลักของคีย์

พอรู้คีย์แล้ว การเดาคอร์ดอื่นๆ จะง่ายขึ้นมาก เพราะคอร์ดในเพลงส่วนใหญ่มาจากกลุ่มคอร์ดที่อยู่ในคีย์เดียวกัน คุณไม่ต้องไล่ลองคอร์ดทั้งหมดที่รู้จัก แค่ลองเฉพาะในกลุ่มนั้นก่อน ถ้าเพลงที่แกะอยู่ในคีย์ที่ร้องไม่ไหว เทคนิคขยับคีย์ด้วยคาโป้ให้เข้ากับเสียงคนร้อง ช่วยให้เล่นตามได้โดยยังใช้รูปคอร์ดเดิม

สาม: ร้องตามให้ได้ก่อนหาบนเฟรต

ขั้นนี้คือหัวใจของการฝึก และเป็นขั้นที่คนข้ามบ่อยที่สุด เมื่อจะแกะทำนองหรือริฟฟ์ ให้ลองร้องหรือฮัมตามให้ได้ก่อนจะแตะเครื่อง ถ้ายังร้องตามไม่ได้ แปลว่ายังได้ยินไม่ชัดพอ การไปไล่หาบนเฟรตตอนนั้นจะกลายเป็นการเดาสุ่ม

พอร้องได้แล้ว ให้หาเฉพาะโน้ตตัวแรกของวลีบนเฟรตก่อน แล้วค่อยถามตัวเองว่าโน้ตตัวถัดไปสูงขึ้นหรือต่ำลง ห่างกันมากหรือน้อย การฟังทิศทางของทำนองแบบนี้จะทำให้หาโน้ตตัวต่อๆ ไปได้เร็วขึ้นเรื่อยๆ

การฝึกแบบนี้ไม่ต้องพึ่งจอเลย ทำได้ทุกที่ที่มีเครื่องดนตรีสักชิ้น บางคนพกอูคูเลเล่ไปเที่ยวทะเลแล้วนั่งแกะเพลงที่ได้ยินจากร้านริมหาด เป็นวิธีพักตาที่ยังได้ฝึกหูไปด้วย ใครกำลังวางแผนทริปทะเลกระบี่แบบวางโทรศัพท์ไว้ในกระเป๋า ลองเพิ่มกิจกรรมนี้เข้าไปดูก็ได้ ส่วนคนที่ยังลังเลว่าจะพกเครื่องไหนดี ข้อเปรียบเทียบระหว่างอูคูเลเล่กับกีตาร์โปร่งเรื่องขนาดและเสียง ช่วยตัดสินใจได้

สี่: แบ่งท่อนให้สั้นแล้วค่อยต่อ

อย่าพยายามแกะทั้งท่อนในรวดเดียว ให้แบ่งเป็นวลีสั้นๆ ยาวพอที่จะร้องตามได้ในลมหายใจเดียว แกะให้เสร็จทีละวลี แล้วเล่นต่อกันจากต้นท่อนทุกครั้งที่ได้วลีใหม่

ถ้าท่อนไหนเร็วเกินจะฟังทัน ใช้โปรแกรมหรือแอปที่ลดความเร็วเพลงโดยไม่เปลี่ยนระดับเสียงได้ ซึ่งไม่ถือว่าผิดกติกา สิ่งที่ควรเลี่ยงคือการเปิดแท็บดูเฉลยเมื่อเริ่มติด ให้พักไปทำวลีอื่นก่อนแล้วค่อยกลับมาฟังใหม่ หลายครั้งหูที่พักแล้วจะได้ยินสิ่งที่เมื่อครู่ไม่ได้ยิน

ท่อนที่แกะยากมักมีโน้ตผ่านที่สั้นมาก หรือมีการดีดสายเปล่าแทรก อย่ากังวลถ้าตรงนั้นได้ไม่เป๊ะ ให้ได้โครงหลักก่อน รายละเอียดจะตามมาเมื่อหูเริ่มชิน

ห้า: จดสิ่งที่แกะได้ในแบบที่ตัวเองอ่านออก

เมื่อได้ทั้งท่อนแล้ว ให้จดไว้ทันที จะเป็นชื่อคอร์ดเรียงตามจังหวะ แท็บที่เขียนเอง หรือโน้ตสากลก็ได้ สิ่งสำคัญคือกลับมาอ่านแล้วเข้าใจ เพราะความจำจากการฟังจะเลือนเร็วกว่าที่คิด

ถ้าเริ่มอยากจดเป็นโน้ตสากลให้ละเอียดขึ้น แนวทางเปลี่ยนจากการอ่านแท็บมาอ่านโน้ตห้าเส้น จะช่วยให้บันทึกจังหวะได้แม่นกว่าแท็บธรรมดา และเมื่อกลับมาดูสิ่งที่จดไว้หลายๆ เพลง คุณจะเริ่มเห็นรูปแบบคอร์ดที่วนซ้ำ ซึ่งทำให้เพลงถัดไปแกะได้เร็วขึ้นอีก

ในมุมของผู้เขียน เพลงที่แกะเองกับมือจะติดอยู่ในหัวนานกว่าเพลงที่อ่านจากแท็บมาก เพราะทุกโน้ตผ่านการฟัง การร้อง และการลองผิดลองถูกมาแล้ว เมื่อไม่ได้เล่นไปนานๆ แค่ได้ยินท่อนแรก มือก็มักจะพาไปต่อได้เอง